Rosja: Wzrasta fundusz narodowy pomimo COVID-19

W obliczu epidemii COVID-19 niszczącej gospodarkę Rosja odnotowuje przyrost aktywów zgromadzonych w Narodowym Funduszu Dobrobytu (NFD). Ma to miejsce w świetle szerokiej społecznej krytyki działań Kremla, który przeznaczył na walkę ze skutkami ekonomicznymi pandemii niewielkie – w porównaniu z innymi państwami – środki finansowe.

Wzrasta Narodowy Fundusz Dobrobytu

Aktywa zgromadzone w Narodowym Funduszu Dobrobytu wyniosły 1 czerwca 2020 roku około 178 miliardów USD, co stanowi wzrost o 42 miliardy od 1 marca. Jest to rezultat przekazania do Funduszu niewykorzystanych federalnych środków budżetowych z 2019 roku w wysokości ponad 30 miliardów USD. Zwiększeniu aktywów NFD sprzyjała również aprecjacja wartości rubla w ostatnim kwartale (wykres półroczny RUB/USD poniżej).

źródło: Bloomberg

NFD balansuje się przy cenach ropy 41.6 USD/b. Ustawa budżetowa zakłada, że rezerwy płynne w funduszu to przynajmniej 7 % PKB, co stanowi górną granicę jego wykorzystania w skali rocznej. Dotychczasowa dyscyplina wydatków publicznych znacznie ograniczała dyskontowanie NFD. Zakłada ona, że lokaty inwestycyjne środków z funduszu nie mogą przekraczać 15.7 miliarda USD w skali roku. Restrykcje te są jednak elementem sporów pomiędzy poszczególnymi agendami rządowymi odpowiedzialnymi za politykę ekonomiczną. Bank Centralny Rosji i Ministerstwo Finansów opowiadają się za utrzymaniem powyższych restrykcji. Z kolei Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego popiera większe wydatki z NFD celem generowania szybszego wzrostu PKB. Jednak rząd Miszustina dotychczas przyjął wariant pierwszy, co stawia rosyjską gospodarkę w słabszej pozycji do przeciwstawienia się kryzysom finansowych na rynkach światowych.

,,Model chiński” w zahamowaniu COVID-19

Kreml wybrał ,,model chiński” jako optymalny do zastosowania w walce ze skutkami gospodarczymi epidemii koronawirusa. Władimir Putin nie zdecydował się dotychczas na wykorzystanie rezerw walutowych z NFD do złagodzenia skutków zamrożenia funkcjonowania gospodarki. W dniu 14 kwietnia 2020 roku rosyjski prezydent ogłosił ,,plan” walki z COVID-19. Jego zasięg jest jednak niewielki i do złudzenia przypomina oszczędne działania prezydenta Chin Xi Jinpinga w tym zakresie. Rząd przeznacza pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw w kwestii finansowania wynagrodzenia, ale tylko do poziomu płacy minimalnej. Wynosi ona 12130 RUB i jest czterokrotnie mniejsza od średniej krajowej. Środki na ten cel zostały uruchomione dopiero po 18 maja, co stwarza istotne zagrożenie znacznych zwolnień przez firmy. Pakiet pomocowy dotyczy tylko jednej piątej pracujących Rosjan.

Rząd rosyjski zamierza również gwarantować 75% wartości nieoprocentowanych pożyczek dla firm na spłacanie wynagrodzeń. Brak kosztów obsługi takiego długu obejmuje tylko sześć miesięcy. Po tym czasie zostanie on obciążony 4%. Jednak przeznaczono na ten cel niespełna 150 miliardów RUB, co istotnie zmniejsza zakres pomocy pożyczkowej. Wymieniono również tak zwane ,,kluczowe sektory” dla gospodarki. Brak jednoznacznej definicji tych gałęzi pozwala przypuszczać, że stosowana będzie znaczna dowolność w przyznawaniu środków pomocowych. W tym zakresie Ministerstwo Finansów będzie udzielało 50% gwarancji firmom biorącym pożyczki w bankach komercyjnych. Ponadto przeznaczono 23 miliardy RUB na wsparcie sektora lotniczego oraz 200 miliardów na pomoc dla regionów. W pierwszym przypadku jednak pomoc jest czterokrotnie mniejsza niż szacowane straty.

Czy Kreml wykorzysta wzrost NFD na wydatki socjalne?

Chociaż wysokość aktywów Funduszu wzrosła ponad granicę umożliwiającą jego wykorzystanie w celach budżetowych, to jest mało realne, aby taki scenariusz miał miejsce. Kryzys ekonomiczny spowodowany niskimi cenami ropy oraz spadek PKB Rosji powodują, że Kreml – pomimo nacisków społecznych – może starać się przeczekać obecną sytuację, odkładając środki NFD na ,,czarną godzinę”. Taka sytuacja wystąpi w przypadku eskalacji protestów społecznych zagrażających stabilizacji władzy. Rozwój tego scenariusza jest w najbliższej perspektywie mało prawdopodobny.