Chiny: Zmiana zasad eksportu broni

Chiny dokonały w październiku 2020 roku pierwszej od dekad zmiany zasad eksportu broni. Wchodzą one w życie 1 grudnia 2020 roku. Polskie media przeoczyły ten fakt, który może mieć on istotne znaczenie dla światowego rynku uzbrojenia. Przyjrzyjmy się zatem, jaki jest kontekst tej decyzji?

Nowe prawo eksportu broni

Dokument pod nazwą ,,Prawo kontroli eksportu” został przyjęty podczas 22 sesji Komitetu Wykonawczego 13 Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych. Nowa ustawa, której projekty były wcześniej dyskutowane na forum parlamentu chińskiego w 2017 i 2019 roku, zmienia zapisy regulacji, określających przez kilka dekad zasady eksportu uzbrojenia przez ChRL. Uchwalone przepisy wchodzą w życie 1 grudnia 2020 roku i są odzewem na międzynarodową krytykę wobec Pekinu w dziedzinie kontroli sprzedaży broni.

W artykule 1 ustawy czytamy, że ,,zapisane regulacje mają na celu wzmocnienie kontroli eksportu rakiet oraz powiązanych z nimi technologii celem zagwarantowania bezpieczeństwa państwa i realizacji interesu publicznego…”. Dokument odnosi się do ,,kontrolowanych elementów uzbrojenia”, co w zamierzeniu ustawodawcy oznacza wojskowe, nuklearne lub powiązane z sektorem bezpieczeństwa narodowego artykuły podwójnego przeznaczenia.

Ustawa nakłada również dodatkowe obostrzenia na eksport powyższych produktów wprowadzając dodatkowe procesy weryfikacji dotyczące transportu, wiarygodności odbiorcy oraz możliwości reeksportu zakupionych materiałów. Nowym elementem w reżimie eksportu chińskiego uzbrojenia są wprowadzone zapisy dotyczące szacowania ryzyk państw-odbiorców w kontekście ich bezpieczeństwa narodowego oraz zagrożenia terrorystycznego, jak również prawdopodobieństwa proliferacji.

Kluczową decyzję w akceptacji kontraktów eksportowych chińskiej broni podejmuje Państwowa Administracja Nauki, Technologii i Przemysłu na Rzecz Obrony Narodowej. Jeśli kontrakt niesie za sobą czynniki geopolityczne to w proces decyzyjny zaangażowana jest również Rada Państwa.

Zmiany w systemie oznaką stabilnej pozycji w świecie

Zmiany w systemie eksportu uzbrojenia świadczą o potwierdzeniu przez Chiny ustabilizowanej piątej pozycji na światowych rynkach. Chińska oferta jest szczególnie konkurencyjna w krajach rozwijających się, gdzie takie produkty jak czołg VT4, bojowy wóz piechoty VN1, myśliwce JF-17, bezzałogowce czy też łodzie podwodne klasy Yuan (typ 041) znajdują wielu nabywców na rynkach afrykańskich, azjatyckich czy też bliskowschodnich. Generalnie Pekin podejmuje decyzje o sprzedaży broni w kontekście osiągnięcia szerszych celów politycznych w danym państwie lub regionie. Nabywca chińskiego uzbrojenia może liczyć na korzystne warunki związane z kosztami, transferem technologii, offsetem czy też szerszą współpracą gospodarczą w innych dziedzinach. Krytykę międzynarodową wywoływał eksport chińskiego uzbrojenia do państw objętych sankcjami oraz fakt, że Pekin nie chce przystąpić do wielostronnych porozumień regulujących światowy rynek eksportu broni (m.in. the Wassenaar Arrangement, MTCR). Przyjęta ustawa powinna złagodzić międzynarodowy krytycyzm.

Więcej na temat Chin: