Nowy Jork – ,,Gates” w Central Parku

Central Park ma wiele odcieni tęczy – o każdej porze roku znajdujemy w nim inne kolory. Jest on nierozłącznie związany z Nowym Jorkiem od czasu, kiedy w 1858 roku został założony przez Fredericka Lawa Olmsteda i Calverta Vauxa na nieużytkach i moczarach, gdzie stały szopy i zagrody. Obecnie Central Park stanowi ,,bramę” do miasta, od której wielu przybyszów rozpoczyna zwiedzanie metropolii. Ja poznawałem to miejsce przez wiele lat, niejako ,,po sąsiedzku” z mojego apartamentu w części Zachodniej Nowego Jorku. Central Park podoba mi się najbardziej zimą, kiedy zostaje przykryty świeżym, puszystym śniegiem.

Pandemiczny rok 2020 był szczególnie trudny dla nas wszystkich. Zmarł w nim również Christo Vladimirov Javacheff – artysta, nowojorczyk, który w 2005 roku utworzył własne ,,bramy do miasta”. Po wielu latach udało mu się sfinalizować projekt ,,Gates”, co uwieczniłem na poniższych wyjątkowych fotografiach zrobionych mroźnym, lutowym porankiem dokładnie szesnaście lat temu podczas mojego spaceru po Central Parku…

,,Gates” – bramy do Nowego Jorku w końcu otwarte…

Christo Vladimirov Javacheff – z pochodzenia Bułgar – był twórcą monumentalnych instalacji plenerowych, które tworzył wraz z partnerką życiową i francuską artystką Jeanne-Claude Denat de Guillebon. Duet zasłynął pracami, zwanymi „emballage„, czyli opakowania. W ten sposób ,,opakowano” w 1995 roku Reichstag, który obejrzało 5 milionów widzów czy też 250-metrowy odcinek murów Aurelian w Rzymie. Ich dzieła imponowały wizualnie, często wymagały wielu lat przygotowań. Artyści odmawiali przy tym z korzystania z publicznych pieniędzy, sami finansowali swoje konstrukcje, sprzedając szkice i modele tworzone w trakcie pracy nad aktualnym dziełem.

Analogicznie było z nowojorskimi ,,bramami”. Koncepcja narodziła się w głowie artysty w 1979 roku. Przez ponad 22 lata władze Nowego Jorku sprzeciwiały się jednak realizacji tego projektu. W 2003 roku burmistrz Michael Bloomberg wyraził w końcu zgodę i podpisał kontrakt z artystą. Od tego czasu rozpoczęły się przygotowania do implementacji projektu. ,,Gates” miały zawierać 7500 ,,bram” znajdujących się w 4-metrowych odległościach na długości prawie 35 km wzdłuż ścieżek parkowych. Każda z ,,bram” miała uosabiać – słowami artysty – ,,złotą rzekę pojawiającą się i znikającą wzdłuż ścian drzew”. Impreza kosztowała ponad 20 mln USD i została sfinansowana przez Christo ze środków pozyskanych ze sprzedaży jego wcześniejszych dzieł ( w latach 1987-2003 zarobił ponad 66 mln USD). ,,Gates” były otwarte w lutym 2005 roku w Central Parku przez 16 dni. Odwiedziło je ponad 4 miliony osób, a wśród nich również autor tego bloga.

Przez ,,bramy” po Central Parku…

Przez ,,bramy” wchodzimy do Central Parku od strony Zachodniej.

Nowy Jork, Central Park, ,,Gates”, luty 2005
Nowy Jork, Central Park, ,,Gates”, luty 2005

Schodzimy lekko w dół i przed nami wyłania się Gapstow Bridge z 1896 roku.

Nowy Jork, Central Park, Gapstow Bridge, ,,Gates”, luty 2005
Nowy Jork, Central Park, Gapstow Bridge, ,,Gates”, luty 2005

Kiedy obrócimy się do tyłu zobaczymy ,,bramy” na tle wieżowców na Columbus Circle

Nowy Jork, Central Park, ,,Gates”, luty 2005

Podążamy dalej w głąb parku poprzez liczne pomarańczowe ,,bramy”. Ich kolor wyraźnie kontrastują z białym, świeżym puchem śnieżnym. Można pogratulować Christo dobrego ,,timingu”…

Nowy Jork, Central Park, ,,Gates”, luty 2005
Nowy Jork, Central Park, ,,Gates”, luty 2005

Dochodzimy w końcu do jednego z najbardziej charakterystycznych miejsc w Central Parku – fontanny Betesda i tarasów. Wybudowaną ją w 1873 roku, a posąg Anioła Wód upamiętnia otwarcie w 1842 roku zbiornika wodnego Croton, który po raz pierwszy dostarczył Nowemu Jorkowi pitną wodę. Nazwa fontanny pochodzi od biblijnej sadzawki Betesda w Jerozolimie, której wodami poruszał anioł, co powodowało uzdrawianie wchodzących do niej ludzi. Fontannę zaprojektował w stylu hiszpańskim Jacob Mould.

Nowy Jork, Central Park, fontanna Betesda, ,,Gates”, luty 2005

Z drugiej strony na tle fontanny widać wieżowce Park i Piątej Alei

Nowy Jork, Central Park, fontanna Betesda, ,,Gates”, luty 2005

Kiedy pokręcimy się dalej po Central Parku to znajdziemy inne charakterystyczne miejsca w otoczeniu ,,bram”. Poniżej pomnik bajkopisarza Hansa Christiana Andersena – znajdujący się po zachodniej stronie Conservatory Water – czytającego bajkę ,,Brzydkie kaczątko” (znajduje się u jego stóp), W tym miejscu latem często można spotkać gromadkę dzieci, którym czytane są bajki.

Nowy Jork, Central Park, pomnik Hansa Christiana Andersena, ,,Gates”, 2005
Nowy Jork, Central Park, Bow Bridge, ,,Gates”, luty 2005

Bow Bridge jest jednym z siedmiu żeliwnych mostów w Central Parku. Ten, uważany za najładniejszy, został zaprojektowany przez Calverta Vaux. W XIX wieku, kiedy jezioro zamarzało, na jednej z wież zamku na Vista Rock umieszczano czerwoną kulę na znak, że lód w danym dniu jest bezpieczny.

Z mostu można dojrzeć przedmiot marzeń wielu nowojorczyków: apartamenty San Remo.

Nowy Jork, Central Park, apartamenty San Remo, ,,Gates”, luty 2005

Charakterystyczne budynki z dwoma wieżami zbudowano w latach 1929-31. Na ich ukształtowanie wpływ miało ówczesne prawo budowlane mówiące, że wyższe piętra muszą być cofnięte lub przybierać kształt wież. Mieszkania w nich należą dziś do najbardziej poszukiwanych. Wśród lokatorów można znaleźć Dustina Hoffmana, Paula Simona, Diane Keaton. Poniżej inne spojrzenie na San Remo.

Nowy Jork, Central Park, apartamenty San Remo, ,,Gates”, luty 2005

Conservatory Water jest miejscem spotkań miłośników modeli pływających, których wyścigi odbywają się w każdy weekend. Zimą zbiornik ten jest przeważnie pokryty lodem…

Nowy Jork, Central Park, Conservatory Water, ,,Gates”, luty 2005

Na zakończenie zwiedzania Central Parku przez ,,bramy” Christo spójrzmy na niego w perspektywie ośnieżonych konarów drzew zza których wyłaniają się wieżowce środkowego Manhattanu…

Nowy Jork, Central Park, ,,Gates”, luty 2005
Nowy Jork, Central Park, ,,Gates”, luty 2005

W następnym odcinku ,,Podróży analityka” zapraszam do Japonii…