USA-Rosja: Wzrost rywalizacji w Arktyce

Armia USA zwiększa zakres współpracy sojuszniczej z państwami nordyckimi w Arktyce, co zwiastuje wzrost rywalizacji amerykańsko-rosyjskiej na tym obszarze. W świetle planów ogłoszenia przez Waszyngton strategii działań wojskowych w Arktyce należy oczekiwać poszerzenia aktywności Moskwy zaznaczającej płaszczyznę interesów Rosji i ograniczającej możliwości amerykańskie w tym zakresie.

Nowa strategia USA w Arktyce – rywalizacja z Rosją

W najbliższych tygodniach armia USA planuje ogłosić strategię działań wojskowych w Arktyce na najbliższe lata. Jednocześnie Amerykanie intensyfikują współpracę militarną z sojuszniczymi państwami nordyckimi. Ich celem jest zaznaczenie żywotnych interesów Waszyngtonu na tym obszarze, który Rosja od wielu lat postrzega jak obszar o znacznym potencjale nie tylko wojskowym, lecz głównie gospodarczym.

22 lutego 2021 roku cztery amerykańskie bombowce B-1 po raz pierwszy zostały rozmieszczone w Norwegii. Pięć dni wcześniej Amerykanie zgodzili się na swój udział we wspólnych manewrach powietrznych Artic Challenge Exercise planowanych na czerwiec 2021 roku. Partycypować będą również Szwecja, Dania, Norwegia i Finlandia. Rosjanie starają się balansować działania Amerykanów. W dniach 18-24 lutego przeprowadzili na północ od wybrzeży Norwegia ćwiczenia rakietowe ograniczając połowy norweskich kutrów.

Decyzja o amerykańskim udziale w powyższych ćwiczeniach wpisuje się w strategie działań obronnych poszczególnych rodzajów sił zbrojnych USA w Arktyce. Marynarka wojenna, Korpus Piechoty Morskiej, Siły Powietrzne i Straż Ochrony Wybrzeża w ciągu ostatnich dwóch lat założyły w planach szkoleń aktywność na tym obszarze razem z sojusznikami państw nordyckich. W styczniu 2021 roku Norwegowi ogłosili, iż zamierzają odnowić dawną bazę okrętów podwodnych w regionie miasta Tromso dla wojsk amerykańskich i państw NATO.

Amerykanie podkreślają, że równie istotna dla balansowania działań rosyjskich w Arktyce jest – oprócz ćwiczeń w ramach NATO – współpraca ze Szwecją i Finlandią. Stąd w lutym 2021 roku przeprowadzono w regionie arktycznym manewry wspólnego tankowania samolotów sił powietrznych USA i Finlandii. Natomiast w listopadzie 2020 roku miały miejsce amerykańsko-szwedzkie ćwiczenia symulujące odparcie ataku rosyjskiego.

Rosja świadoma zwiększonego zainteresowania USA Arktyką

Zmiany klimatyczne powodują, że obszar Arktyki staje się coraz bardziej dostępny dla żeglugi cywilnej i działań wojskowych. Stąd w 2020 roku Rosja utworzyła specjalną Radę ds. Arktyki i ogłosiła 15-letni plan rozwoju tego obszaru. Obecnie Arktyka odpowiada za ok. 10 PKB Federacji Rosyjskiej, gdzie znajduje się ponad 90 % złóż gazu ziemnego. Rosjanie już uruchomili transporty LNG i ropy przez Morze Arktyczne (odpowiednio do Indii i Chin). Takimi dostawcami surowców zainteresowane są również Japonia i Korea Płd.

Arktyczna linia brzegowa Rosji wynosi ponad 24 tys. km w porównaniu z 20 tys. w przypadku USA. Dostrzegając wzrost zainteresowania Waszyngtonu rozwojem Arktyki Moskwa nie traci czasu. W lutym 2021 roku państwowy koncern naftowy Rosnieft ogłasza złoża arktyczne jako priorytet w planach wydobywczych. W ostatnich miesiącach zimowych trzy rosyjskie tankowce zdołały pokonać Arktykę ,,szlakiem północnym” demonstrując możliwości transporty surowców nawet w trudnych warunkach klimatycznych.

Z kolei w styczniu podniesiono status Floty Północnej nadając jej takie same prawa jak czterem pozostałym regionom wojskowym. Daje to większy potencjał do wykorzystania środków i sił rosyjskich w ćwiczeniach militarnych (rozmieszczenie rosyjskich wojsk w Arktyce poniżej).

Rozmieszczenie rosyjskich wojsk w Arktyce: niebieskie – bazy morskie, czerwone – lotnictwo, białe – stacje radarowe.

Nieuchronny wzrost konfliktów w Arktyce?

W najbliższych latach należy oczekiwać zdecydowanego wzrostu wojskowej i komercyjnej żeglugi w Arktyce. Pomimo istnienia dwustronnych protokołów o deeskalacji napięć spowoduje to zwiększenie prawdopodobieństwa wystąpienia sytuacji zapalnych pomiędzy USA i Rosją w świetle pogarszania się stanu relacji bilateralnych. Jedyny wielostronny organ zajmujący się tym obszarem – Rada ds. Arktyki – nie podejmuje sporów natury wojskowej. Aktywność militarna USA i Rosji staje się coraz bardziej dostrzegalna, gdzie wzrasta liczba lotów przechwytujących sił powietrznych Rosji i Stanów Zjednoczonych.

Więcej na ten temat: