Arabia Saudyjska: Madain Saleh – metropolia Nabatejczyków

Arabia Saudyjska – Madain Saleh

Arabia Saudyjska nie jest popularna wśród zachodnich turystów. Kilka lat mojego pobytu w tym kraju pozwoliło mi go poznać dość dobrze. Jednak – jeśli ktoś znajdzie się w Królestwie i może zobaczyć tylko jedną destynację – to powinien udać się do Madain Saleh. Popularnie nazywana ,,saudyjską Petrą” dawna metropolia Nabatejczyków posiada w sobie romantyzm znany z przygód Lawrenca z Arabii. W odróżnieniu od jordańskiej odpowiedniczki Madain Saleh daje nam komfort samotnego rozkoszowania się pięknem tego miejsca ulokowanego w szumiących pomarańczowych piaskach pustyni.

Madain Saleh – niechciane dziedzictwo Arabii Saudyjskiej

Saudyjczycy przez wiele lat ignorowali wszelkie oznaki kultury niezwiązanej z islamem. Dopiero rząd poprzedniego króla Abd Allaha dostrzegł w metropolii Nabatejczyków – jedynej w Arabii Saudyjskiej destynacji wpisanej na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – możliwości rozwoju turystyki i tym samym – przedstawienia Arabii Saudyjskiej jako państwa, które ma ,,coś” do zaoferowania turystom. Od kilku lat prężnie działają w Madain Saleh zachodnie ekspedycje naukowe (Francuzi, Niemcy, etc.) badające znajdujące się tam grobowce, a w pobliskim mieście Al-Ula znajduje się dobrze funkcjonujące lotnisko i centrum turystyczne.

Jednak, kiedy rozmawia się z Saudyjczykami o Madain Saleh, to generalnie wzruszają ramionami. Nie rozumieją fascynacji obcokrajowców tym miejscem, które kojarzy się im z czymś obcym – nie tylko ,,z kulturą śmierci”, lecz również z rządami Imperium Osmańskiego. Tam bowiem przechodziła słynna hidżaska linia kolejowa łącząca Damaszek z Mediną. (zdjęcie poniżej).

Arabia Saudyjska – lokomotywa kolei hidżaskiej

Nazwa Madain Saleh pochodzi od historii proroka Saleha zawartej w Koranie lub Madianitów zamieszkujących zgodnie ze Starym Testamentem tereny północnej Arabii. Był to bogatego lud koczowniczy, który wywodził się od Midiana – jednego z synów Abrahama. W pierwszej wersji muzułmanie wierzą, że Allah ukarał tamtejsze plemiona, które sprzeciwiały się wezwaniom Saleha do wiary w monoteistycznego boga. Stąd Allah zniszczył opisane w Koranie miasto Al-Hidżr (dzisiejsze Al-Ula). Dlatego też niektórzy Saudyjczycy niechętnie odwiedzają Madain Saleh, uważając to miejsce za ,,wyklęte”…Niemniej los Madain Saleh został powiązany z Petrą. Kiedy Rzymianie zdobyli Petrę w 106 roku jej siostrzeńcze miasto straciło na znaczeniu i popadło w ruinę. Podróżnik Charles Doughty po odkryciu Petry usłyszał, że w Arabii znajduje się druga metropolia Nabatejczyków. Wybrał się zatem w drogę w 1876 roku docierając karawaną do Madain Saleh.

Podróż przez pustynię samochodem do Madain Saleh

Ja jednak docierałem do Madain Saleh ,,na własną rękę” pokonując samochodem kilkaset kilometrów przez pustynię autostradą z Rijadu. Kilka słów o zdobytych doświadczeniach.

Drogi w Królestwie są wspaniałe. Na każdym kroku widać bogactwo tego kraju i rozmach inwestycyjny. Warto pamiętać jednak o jednym – poza autostradą Dżedda-Rijad-Dammam obecność ,,białego człowieka” na stacji benzynowej ciągle jest wydarzeniem…Saudyjczycy generalnie są dość uprzejmi, a znajomość języka angielskiego jest znacznie lepsza niż wśród Polaków. Niemniej jednak zapuszczając się w regiony południowe lub północne można spotkać się z przedstawicielami klanów, którzy uważają że ,,obcy” nie powinni być obecni w Królestwie.

Wyjeżdżając z Rijadu na północ kierujemy się autostradą w kierunku miasta Burajda. Znajduje się ono w najbardziej konserwatywnej prowincji Nadż. Burajda znana jest z tego, że odbywa się tam corocznie największy w Królestwie festiwal daktyli. Miasto nie należy jednak do gościnnych i lepiej – będąc obcokrajowcem – omijać je z daleka. Kiedy dojechaliśmy do obwodnicy patrol saudyjskiej policji grzecznie poinformował nas o tym, abyśmy nie wjeżdżali do centrum…

Kolejnym ciekawym punktem na drodze do Madain Saleh jest Hail – siedziba klanu Ar-Raszid walcząca o władzę na początku XX wieku z rodziną Al-Saud. W mieście znajdują się dwa gliniane forty obronne, które zostały wykorzystane w latach 30-tych XX wieku przez oddziały Abdulaziza al-Sauda podczas podbijania prowincji. Po minięciu Hail pokonujemy kilkugodzinną drogę pośrodku pustyni z rzadka mijając obskurne stacje benzynowe z charakterystycznym dla Arabii Saudyjskiej stanowiskami do wymiany opon i …akumulatorów. Wysokie temperatury powodują nie tylko ,,roztapianie się” gumy, lecz również wysychanie baterii. Warto zatem pamiętać, aby w czasie postoju pośrodku pustyni nigdy nie wyłączać silnika! Jeśli o tym zapomnimy to jedyną szansą na pomoc jest szukanie beduina na pustyni, który pilnuje wielbłądów (zdjęcie niżej)…

Arabia Saudyjska- okolice Hail

Dojeżdżając w okolicę Madain Saleh mijamy znaną wśród tubylców skałę w kształcie słonia (zdjęcie poniżej).

Arabia Saudyjska: Al-Ula – ,,słoń”

Zatrzymujemy się w jednym z hoteli w Al-Ula (o samym mieście napisze w innym wpisie) ulokowanym w dolinie bogatej w palmy daktylowe (jedne z najlepszych w Arabii).

Madain Saleh – metropolia Nabatejczyków

Warto wynająć za kilkaset riali lokalnego przewodnika, który nie tylko pokaże najciekawsze zakątki Madain Saleh, lecz również interesujące atrakcje Al-Ula (m.in. fantastyczne ruiny starego miasta i grobowce Al-Churaiba). Sceptycy twierdzą, że Petra robi większe wrażenie niż jej saudyjski odpowiednik. Być może…Jednak piaskowiec w Madain Saleh jest twardszy, stąd grobowce zachowały się w znakomitym stanie. Ponadto możemy do każdego z nich podjechać samochodem i podziwiać z dalszej perspektywy mając na horyzoncie wspaniałe piaski pustyni. A co najważniejsze – nie musimy się spieszyć i oglądać na tłumy turystów!

W Madain Saleh znajduje się 131 grobowców, z których 45 posiada nad wejściem ornamenty i napisy aramejskie. Zostały one zbudowane przez Nabatejczyków w latach ok. 100 pne – 76 ne. Charakterystyczne jest pięć stopni, które mają symbolizować pięć bóstw, a niewielkie ,,piramidki” ukazują wyraźne wpływy egipskie. Widoczne rzeźby zwierząt wskazują z kolei na wpływy greckie i rzymskie. Na znajdujących się w metropolii niedokończonych grobowcach widać, że ,,rzeźbione” one były ,,od góry w dół”. W Madain Saleh nie ma grobowców królewskich, które występują w Petrze. Tam też chowano władców Nabatejczykków.

Arabia Saudyjska, Madain Saleh – ornamenty przed wejściem do grobowca
Arabia Saudyjska, Madain Saleh – ornamenty przed wejściem do grobowca
Arabia Saudyjska, Madain Saleh – ornamenty przed wejściem do grobowca

Jedynymi stałymi budowlami wznoszonymi przez Nabatejczyków w Madai Saleh były grobowce i miejsca kultu religijnego. Spacerując pomiędzy piaskowcami możemy dostrzec wyrzeźbione w skałach małe ołtarzyki , gdzie składano cześć bożkom.

Arabia Saudyjska, Madain Saleh – ,,ołtarzyk” w skale
Arabia Saudyjska, Madain Saleh – ,,ołtarzyk” w skale

Zbudowane przez mieszkańców obskurne domostwa z gliny nie przetrwały do dnia dzisiejszego. Nazwy poszczególnych grobowców zostały nadane przez zamieszkujących okolice beduinów. Największym z nich jest Qasr Farid – spektakularny monument wyrzeźbiony z ogromnej skały, który prezentuje się szczególnie fascynująco przed zachodem słońca. Warto obejrzeć piaskowiec z perspektywy kilkuset metrów…

Arabia Saudyjska, Madain Saleh – Qasr Farid

Innym ciekawym zespołem grobowców jest Qasr al-Saneh. Dwa pięciostopniowe motywy przed wejściem prowadzą do środka, gdzie znajdują się liczne wyrzeźbione miejsca na ciała. Grobowce powstały ok. 50 roku ne i były ,,użytkowane” do czasu najazdu przez legiony rzymskie.

Arabia Saudyjska, Madain Saleh – grobowce Qasr al-Saneh
Arabia Saudyjska, Madain Saleh – grobowce Qasr al-Saneh
Arabia Saudyjska, Madain Saleh – grobowce Qasr al-Saneh
Arabia Saudyjska, Madain Saleh – grobowce Qasr al-Saneh

Około 750 m od Qasr al-Saneh znajduje się kolejny zespół ponad 20 grobowców Al-Khuraymat. Warto zwrócić uwagę na ,,zewnętrzne groby” umieszczone przed wejściem do środka.

Arabia Saudyjska, Madain Saleh- grobowce Al-Khuraymat
Arabia Saudyjska, Madain Saleh- grobowce Al-Khuraymat
Arabia Saudyjska, Madain Saleh- grobowce Al-Khuraymat

W pobliżu Al-Khuraymat znajdujemy inne grobowce Nabatajczyków – społeczności, dla której najważniejsze było ,,życie po śmierci”…

Arabia Saudyjska, Madain Saleh
Arabia Saudyjska, Madain Saleh

Więcej o ,,Podróżach analityka”